Livit Nieuwsbrief voor Zorgprofessionals EDITIE 5, 2019
Basisverzekerde zorg voor iedereen gelijk? Burgers willen solidariteit in de zorg behouden. maar wat betekent dat in de praktijk? Nederlanders vinden dat solidariteit in de zorg behouden moet worden (Nivel 2019). Maar hoe werkt dit in de praktijk van zorgcontractering met de (al)macht van zorgverzekeraars aan de onderhandelingstafel van het voorschrijven van orthopedische hulpmiddelen?
Levensechte gesculpteerde voet
Ons zorgstelsel heeft als uitgangspunt dat iedereen gelijke toegang tot zorg moet hebben en dat de middelen hiervoor eerlijk worden verdeeld. Meerdere signalen wijzen echter uit dat de solidariteitsprincipes in het Nederlandse zorgstelsel momenteel onder druk staan. Wie bepaalt welke zorg er geleverd wordt? In de oorspronkelijke opzet van ons zorgstelsel behoren de zorgaanbieders te bepalen welke zorg wordt geleverd. Zij leggen dit vervolgens binnen de beroepsgroep in kwaliteitskaders vast. In de praktijk blijkt echter dat bij de uitvoering niet de zorgaanbieders, maar de zorgverzekeraars bepalen welke oplossing er in de paskamer wordt aangeboden. De gevolgen van deze breuk in het solidariteitsbeginsel en de verschuiving van de bepaling van welke oplossingen/voorzieningen worden geboden in het zorgtraject zijn momenteel voor de patiënt al pijnlijk voelbaar. Gedwongen Communicatierol De burger heeft recht op een transparant inzicht in de verschillende condities en voorwaarden van zorgverzekeraars. Zo weten bijvoorbeeld maar weinig mensen dat ook in de basisverzekerde zorg per verzekeraar significante verschillen zitten. Deze informatie is ook niet opgenomen in bekende polisvergelijkers, zoals Independer. Inzicht in de vergoedingen vindt hierdoor vaak pas in de paskamer plaats. Daarmee heeft de zorgverlener er onbedoeld een extra en vaak oneervolle communicatietaak bij gekregen, wat het zorgtraject nog verder onder druk zet. Kostbare tijd moet worden ingezet voor het uitleggen welke financiële keuzes de zorgverzekeraars voor hun klanten hebben gemaakt. Een praktijkvoorbeeld: inzet en vergoeding van levensechte gesculpteerde (deel)voetprothesen Tarieven bij enkele zorgverzekeraars voor een levensechte gesculpteerde voet zakken vanaf 1 januari 2020 naar een dieptepunt. Deze vergoedingstarieven dekken de kosten voor de vervaardiging niet en het indienen van een aangepaste begroting wordt standaard afgewezen, omdat deze niet conform de contractafspraken is. Terwijl voor mensen die een deel van hun voet moeten missen een dergelijke voetprothese van groot belang kan zijn. Voor deze klanten zal Livit moeten uitwijken naar een andere oplossing. Dit is een voorbeeld waarbij verschillende zorgverzekeraars verschillend handelen en oordelen, we ervaren dit ook op andere producten.
Nieuwsbrief voor zorgprofessionals In deze editie leest u meer over de ontwikkelingen in de basiszorg van enkele zorgverzekeraars en hoe Stichting Orthopedische Hulpmiddelen Nederland zich inzet voor de complexe orthopedische hulpmiddelenzorg in Nederland. Ook geven wij u een greep uit de meest recente data over uit de GIPdatabank en introduceren we met trots ons boek 'Vrijer bewegen nu echt bewezen' over de effectiviteit van orthopedische hulpmiddelen.
nieuwe marktinformatie over orthopedische Hulpmiddelen van Zorginstituut Nederland De GIPdatabank is geactualiseerd en daarmee zijn gegevens toegevoegd over de verstrekking en vergoeding van hulpmiddelen uit de Zorgverzekeringswet (Zvw) over 2018. De GIPdatabank verschaft data over het gebruik van hulpmiddelen in Nederland over een periode van vijf jaar. Het betreft middelen die extramuraal, buiten instellingen als ziekenhuizen en verpleeghuizen, zijn verstrekt en opgenomen in het basispakket Zorgverzekeringswet. Zorginstituut Nederland: https://www.gipdatabank.nl/
Hulpmiddelen: Algemene ontwikkelingen Het aantal verzekerden dat gebruikmaakt van hulpmiddelenzorg is in 2018 gestegen van 2% naar totaal 2,4 miljoen gebruikers. De kosten per gebruiker komen in 2018 uit op gemiddeld € 623,-. In vergelijking met het voorgaande jaar is dit een stijging van slechts € 1,- per gebruiker. Hierdoor is de omvang van de stijging van de totale uitgaven ook 2% en komt voor 2018 uit op 1,5 miljard Euro. De stijging wordt voornamelijk gedreven door auditieve hulpmiddelen en hulpmiddelen bij ademhalingsproblemen. De afgelopen 5 jaar zijn de kosten voor hulpmiddelen nauwelijks gestegen (+0.4%) en zijn daarmee in lijn met het Budgettair Kader voor de Medisch Specialistische Zorg (MSZ), dat een beperkte groei van +0.6% tot 2021 voorschrijft. Orthopedische hulpmiddelen: stabiel aantal gebruikers met lichte kostenstijging van 1,5% Over de afgelopen 5 jaar stijgen de kosten in lijn met het aantal gebruikers, namelijk met 1%. Voor orthopedische schoenen zien we in 2018 een stijgend aantal gebruikers bij een lagere kostenbasis. Daarmee zijn meer mensen aan mobiliteit geholpen zonder de kosten te laten stijgen. Voor therapeutisch elastische kousen daalt het aantal gebruikers licht met -1,5% en zijn de kosten stabiel. Bij prothesen gaat de stijging van gebruikers (+3.3%) gelijk op met de daarbij komende kosten (+3.8%). De categorie prothesen vormt echter een zeer klein onderdeel (slechts 3%) van de totale kosten van 1.5 miljard. De verstrekking van orthopedische hulpmiddelen vormt een essentieel onderdeel van het stelsel voor maatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg, dat ieder mens in staat stelt om zijn leven zo lang mogelijk zelf in te vullen. De inzet van orthopedische hulpmiddelen helpt bij het afnemen van de afhankelijkheid van ondersteuning en zorg. De overheid stuurt op kosten, doelmatige zorg, bewezen interventies en vooral op zelfredzaamheid. Helaas zijn op ontschotting in de bekostigingssystematiek afgelopen jaren geen stappen gezet. Dit werkt, zeker binnen de revalidatiezorg, belemmerend voor samenwerking en integrale patiëntbenadering. Kwaliteitskader hulpmiddelenzorg Het Kwaliteitskader Hulpmiddelenzorg is een kwaliteitsstandaard uit het Register van Zorginstituut Nederland, waarin staat hoe de keuze van het juiste hulpmiddel voor een patiënt tot stand hoort te komen. Het geeft zorgverzekeraars houvast bij de zorginkoop en patiënten kunnen hun zorgverzekeraar hierop aanspreken. In 2017 zijn in het Generiek Kwaliteitskader Hulpmiddelenzorg drie aparte modules voor hulpmiddelenzorg opgenomen: stoma, continentie en bloedglucosemeting. Op dit moment wordt gewerkt aan de modules prothesen en comprsesie.
Markt voor hulpmiddelen (verzekerd), 2012 – 2018 in € mln
Nieuwe Marktinformatie Hulpmiddelen
branche-iNFORMATIE: Stichting Orthopedische Hulpmiddelenzorg Nederland maakt zich hard voor continuïteit van de zorg Stichting Orthopedische Hulpmiddelenzorg Nederland (kortweg SOHN) zet zich in voor professionalisering, continuiteit en digitalisering van de complexe orthopedische hulpmiddelenzorg met als doel kwalitatief hoogwaardige zorg voor patiënten toekomstbestendig te maken en te houden.
Orthopedische Hulpmiddelen
Livit is van mening dat het delen van uitkomstinformatie helpt bij het kiezen van een zorgaanbieder en een behandeling/zorgtraject. En hoopt met het publiceren van dit grootschalig PROM onderzoek bij te dragen aan betere zorg voor patiënten die een orthopedisch hulpmiddel nodig hebben. De onderzoeksuitkomsten van een tiental specifieke producten in de orthopedie zijn samen met praktische tips, klantervaringen en conclusies in deze uitgave gebundeld. Een must have voor iedereen die meer wil weten over de effectiviteit van orthopedische hulpmiddelen. Annette van Kuijk, Medisch Directeur en Revalidatiearts bij revalidatiecentrum Tolbrug / Jeroen Bosch Ziekenhuis en Bestuurslid van de Verening van Revalidatieartsen (VRA): 'Evidence Based Medicine is een manier van werken die gebaseerd is op het beste wetenschappelijke bewijs voor het effect van een behandelmethode. Maar in een contextafhankelijke gezondheidszorg spelen ook klinische ervaring en patiëntwensen en -waarden een grote rol in het leveren van goede zorg in de spreekkamer (Raad van Volksgezondheid en Sport, 2017, red.). Daarom ben ik blij dat Livit al een aantal jaren op grote schaal PROM’s (Patient Reported Outcome Measures, red.) en PREM’s (Patient Reported Experiences, red.) afneemt bij haar klanten. Hierdoor beschikken wij binnen de branche over een grote hoeveelheid data over het effect van de inzet van orthopedische hulpmiddelen op de ervaren gezondheid en het dagelijks functioneren van de patiënt zelf. Waardevolle aanvullende informatie die ons als Revalidatieartsen verder kan helpen bij het leveren van goede patiëntgerichte zorg in de spreekkamer. BESTEL NU UW EXEMPLAAR Dit naslagwerk is nu te downloaden op Zorgprofessionals.livit.nl of te bestellen via Bol.com. Een greep uit de uitkomsten: 50% meer bewegingsvrijheid door inzet orthopedische schoenen Door gebruik van orthopedische schoenen is de ADL Factor (Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen) van dragers met 51% gestegen, van een 4,8 naar een 7,3. De mobiliteit is sterk verbeterd, de groep die alleen in huis kan lopen is met ¾ gereduceerd en de groep die weer een flinke wandeling kan maken is verdrievoudigd. Daarmee dragen orthopedische schoenen sterk bij aan de mobiliteit van onze klanten. 50% meer bewegingsvrijheid met orthopedische schoenen 75% minder mensen die aan huis zijn gebonden 32% kan weer een flinke wandeling maken NIET-OPERATIEVE INGREPEN, ZOALS ZILVERORTHESEN, SPALKEN EN HANDTHERAPIE BLIJKEN ZEER EFFECTIEF EN LEVEREN EEN GROTE BIJDRAGE AAN DE GEWONNEN (ADL) FUNCTIONALITEIT 79% Van de klanten met artrose aan hand en/of pols geeft aan dat het functioneren is verbeterd met het gebruik van een zilverorthese. Hiervan geeft 50% aan dat het functioneren veel tot erg veel is verbeterd. Ook de pijnklachten zijn enorm gedaald; 73% geeft aan dat deze zijn verminderd en bijna de helft (46%) geeft aan dat de pijnklachten veel tot erg veel zijn verbeterd door het gebruik van een zilverorthese. Momenteel worden verschillende chirurgische en niet- chirurgische behandeltechnieken toegepast bij artrose aan de hand en/of pols. Vanwege schaars onderzoek met wisselende uitkomsten werden niet- operatieve ingrepen, zoals spalken en handtherapie als weinig effectief gezien. Onderzoek van promovendus Jonathan Tsehaie van het Erasmus MC* bewijst anders en de resultaten van het Livit PROM onderzoek bekrachtigen dit; ,niet-operatieve ingrepen zoals braces, spalken en handtherapie blijken zeer effectief en leveren een grote bijdrage aan de gewonnen (ADL) functionaliteit. *Prospective Cohort Study van dr. Tsehaie en aangesloten bij XPert clinics Inzet Zilverorthesen bewezen Effectief Pijnklachten bij 73% gedaald en (ADL) functioneren bij 79% sterk verbeterd inzet van knieorthesen is effectief en levert een grote bijdrage aan de gewonnen (adl) functionaliteit Het dagelijk functioneren is bij dragers van knieorthesen met 73% verbeterd, en bij 39% van deze groep zelfs veel tot erg veel is verbeterd. Pijnklachten zijn sterk gereduceerd; 64% geeft aan dat pijnklachten zijn verbeterd sinds het gebruik van de knieorthese. De ADL Factor is met 30% gestegen, van een 5,2 naar een 6,8. Knieorthesen bewezen effectief: Functioneren is met 73% verbeterd Pijnklachten bij 64% verminderd De ADL factor met 30% gestegen Hartelijk dank Het in boekvorm kunnen bundelen van deze onderzoeksresultaten vervult ons van trots. Vooral omdat dit het resultaat is van de inspanning van veel collega’s. Samen hopen wij met het delen van deze uitkomsten bij te dragen aan het professionaliseren van de orthopedische hulpmiddelenzorg in Nederland. Het naslagwerk is op bol.com te bestellen, waarvan de opbrengsten geheel ten gunste komen van het Liliane Fonds en worden besteed aan ons gezamenlijke project in Rwanda, waarover wij u in hoofdstuk 14 in het boek graag meer vertellen. Ook te downloaden op: zorgprofessionals.livit.nl/producten
De stichting wil met een tweetal programma's - Kwaliteit en Continuïteit - hoogwaardige zorgkwaliteit voor patiënten toekomstbestendig maken door professionalisering en evidence based werken te stimuleren. Continuïteit wordt bereikt door een visie op de structuur van bekostigingssystematiek te ontwikkelen en uit de dragen, waarmee eerlijke bekostiging van complexe zorg bereikt wordt. een greep uit de projecten van sohn Project 'passende bekostiging': Met dit project wil SOHN komen tot een koppeling tussen de geobjectiveerde levering van hulpmiddelenzorg en dienstverlening voor complexe zorgvragen, met daaraan gekoppeld een passende vergoedingensystematiek. Project 'borging hulpmiddelen in de Zorgverzekeringswet': Met dit project wil SOHN zorgdragen voor een borging en toelating van zowel de huidige, als toekomstige innovatieve lichaamsgebonden hulpmiddelen binnen het vakgebied. Project 'inventarisatie en duiding van de nieuwe Europese regelgeving': Op het gebied van medische hulpmiddelen, inclusief de consequenties voor kwaliteitssystemen, zoals CE markering. Project 'positionering Hulpmiddelenzorg ZVW, WLZ en WMO': Dit project heeft tot doel om een bijdrage te leveren aan de huidige en toekomstige discussie rond de positionering van hulpmiddelen in de ZVW, WLZ en de WMO, alsmede de mogelijke clustering en/of verschuiving van hulpmiddelen naar en tussen deze loketten. Meer informatie Wanneer u interesse heeft om deel te nemen aan de verschillende projecten, kunt u zich aanmelden voor één of meerdere projecten bij info@stichtingohn.nl.
PRIMEUR: Livit publiceert boek – 'Vrijer Bewegen nu echt bewezen' Dit boek bevat de uitkomsten van een grootschalig onderzoek naar de effectiviteit van orthopedische hulpmiddelen. In juni 2018 heeft Zorginstituut Nederland advies gegeven over de te volgen richting om in 2022 voor 50% van de ziektelast uitkomstinformatie beschikbaar te hebben. Deze ambitie houdt in dat in 2022 patiënt en zorgverlener de beschikking hebben over informatie over bijvoorbeeld ervaren pijnreductie en mate van functioneren.
Noordoost Joop Pronk jpronk@livit.nl Amsterdam Judith Witte jwitte@livit.nl Rijnmond Inge Garretsen igarretsen@livit.nl Zuidwest Wouter de Vos wvos@livit.nl Zuid Dirk de Visser dvisser@livit.nl Noordwest Janske Hardenberg jhardenberg@livit.nl
HEEFT U VRAGEN OF WILT U MEER INFORMATIE?
Bestel op Bol.com
Neem contact op met ons via zorgprofessionals@livit.nl, uw Orthopedisch Adviseur of Regiomanager. Op www.zorgprofessionals.livit.nl vindt u de laatste edities van de Livit Nieuwsbrief voor Zorgprofessionals.